Energiescan van de Martinikerk in Doesburg

Opdrachtgever: Stichting Behoud Martinikerk

Uitvoering: 2014

Achtergrond: De als rijksmonument aangewezen Martinikerk te Doesburg ontleent haar huidige vorm, als laatgotische basiliek, grotendeels aan de periode 1485-1530. Ze verrees op de plaats van een kleinere voorgangster, gebouwd in 1235 in Romaanse stijl, die in 1483 afbrandde. Na de brand werd besloten tot de bouw van een nieuwe en veel grotere kerk. De contouren van de Romaanse kerk zijn in de huidige kerkvloer zichtbaar gemaakt.

In de loop der eeuwen zijn kerk en toren vele malen door blikseminslag, brand, instorting en oorlogsgeweld beschadigd geraakt. De zwaarste ramp trof de kerk op 15 april 1945, toen de zich terugtrekkende Duitse soldaten de kerktoren opbliezen. De toren viel op het schip. Aldus werd het westelijk deel van de kerk geheel verwoest en de rest zwaar beschadigd. Van het zeventiende eeuwse kerkmeubilair ging veel verloren. Na een jarenlange restauratie werd de Martinikerk op 31 augustus 1972 weer in gebruik genomen. Ondanks de ramp is er nog veel waardevols aanwezig.

Opdracht: De Martinikerk gaat heringericht worden om voor meer activiteiten de kerk te kunnen verhuren. De kerk maakt tot nu toe gebruik van luchtverwarming. De ketels die zorgen dat de lucht warm wordt zijn aan vervanging toe. Bovendien zal het pand waar de verwarmingsketels staan verkocht worden. In aanloop naar de herinrichting is aan Erfgoed Installaties gevraagd een energiescan uit te voeren.

Aanpak: Er is gekeken naar andere mogelijkheden voor verwarming en verlichting van de kerk. Het gebruik van de kerk na de herinrichting is in samenspraak met Stichting Behoud Martinikerk vertaald naar bezetting. Daaraan zijn uren voor verwarming en verlichting toegekend zodat systemen met elkaar vergeleken konden worden en er een houvast ontstond voor het inschatten van het besparingspotentieel. Allereerst zijn de bestaande systemen geĆÆnventariseerd. Daarna zijn de mogelijkheden voor aanpassing en verbetering in kaart gebracht.

Door de Stichting Behoud Martinikerk waren een aantal criteria meegegeven waaraan de nieuwe verwarming moet voldoen: meer comfort, meer flexibiliteit, lagere kosten en minder achtergrondgeluid. Van groot belang is dat het binnenklimaat gunstig is voor het behoud van de drie monumentale orgels in de kerk. Aan de oorspronkelijke criteria zijn tijdens het onderzoek beperking visuele aantasting van het historische interieur en behoud van de historische bouwmassa toegevoegd.

Resultaat: Het gebruik van alleen luchtverwarming voldoet niet aan de criteria. Met een combinatie van systemen wordt wel voldaan aan de criteria. De combinatie van elektrische stralingsverwarming samen met vloerverwarming voldoet het best. Op de gedeelde tweede plaats staat de combinatie van luchtverwarming samen met vloerverwarming en de combinatie van luchtverwarming samen met elektrische stralings-verwarming. Bekeken over de hele levensduur van de technische installaties heeft de laatste ook de laagste kosten van de verschillende onderzochte combinaties.

Om het binnenklimaat en het behoud van de orgels beter te kunnen sturen is het noodzakelijk om te weten wat de actuele waarden van temperatuur en relatieve luchtvochtigheid zijn. Het nieuwe verwarmings-systeem dient hierop terug te koppelen.

Voor de verlichting is een advies gegeven waar ze mogelijk energie-efficiƫnter kan zonder dat dit ten koste gaat van de beleving, functionaliteit en/ of het gebruik ervan.